Genel

BURSA ESKİŞEHİR BİLECİK BÖLGESİ

İç Anadolu Bölgesi ile Marmara Bölgesi’ni birbirine bağlayan TR41 Bölgesi 29.095 km2’lik (göl dahil) yüzölçümüne ve 2013 yılı itibariyle 3.749.582 nüfusa sahiptir. Bölge Bursa, Eskişehir ve Bilecik illerinden oluşmaktadır. Bölgenin 2013-2012 yıllık nüfus artış hızı ‰ 13,66, nüfus yoğunluğu 131 kişi/km2, bu değerler Türkiye ortalamalarının üzerindedir. Ortalama hane halkı büyüklüğü ise Bursa’nın 3,8, Eskişehir’in 3,0 ve Bilecik’in 3,4 olarak Türkiye ortalamasının altındadır.

 
Kalkınma Bakanlığı’nın  İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması (SEGE- 2011)’na göre Bursa ili altıncı, Eskişehir ili yedinci ve Bilecik ili ise yirmi yedinci sırada yer almaktadır. Ayrıca Uluslararası Rekabet Araştırmaları Kurumu (URAK)’nun 2009-2010 yılı İllerarası Rekabetçilik Endeksi sonuçlarına göre, Bursa, en rekabetçi dördüncü şehir konumundayken, Eskişehir, altıncı sırada, Bilecik ise kırk altıncı sırada yer almıştır.
 
Bölgede toplam okuryazarlık oranı 2011 yılı itibariyle %96,6’dır. Net ilköğretim okullaşma oranı ve net ortaöğretim okullaşma oranında bölge ülke ortalamasının üstündedir. Bölgede sanayiye paralel olarak meslekî ve teknik ortaöğretim kurumları genel liselerden daha fazladır. Eskişehir’de iki devlet üniversitesi, Bursa’da iki devlet ve bir vakıf üniversitesi, Bilecik’te bir devlet üniversitesi olmak üzere altı üniversite bulunmaktadır. Özellikle Anadolu Üniversitesi ülke çapında açık öğretim ihtiyacını karşılayan öncü bir kurumdur. 
 
Sağlık sektöründe bölge Türkiye geneline göre iyi durumdadır. Sağlık personeli erişiminde Eskişehir en avantajlı konumdaki il iken Bursa ve Bilecik’te daha fazla sağlık personeline ihtiyaç duyulduğu görülmektedir.
 
Ekonominin Kalbi
Bölge Düzey 2 bölgeleri arasında 2008 yılı itibariyle 12.983$ kişi başı GSKD (Gayri Safi Katma Değer)  ile en yüksek üçüncü bölge olarak karşımıza çıkmaktadır. 2011 yılında TR41 Bölgesi işsizlik oranı %7,6 ile Türkiye oranının altındadır. 2011 yılında işgücüne katılım oranı erkeklerde %70,1, kadınlarda % 27,5 olarak gerçekleşmiştir. Nitelikli işgücüne ihtiyaç duyan sanayi sektörünün toplam istihdamdaki payı 2011 yılı itibariyle %43,3’dür.  Tarım ve hizmetler sektörlerine bakıldığında da tarım sektöründe istihdam edilenlerin oranı 2011 yılında %12,1 olarak gerçekleşirken, hizmetler sektörü de %44,5’lik bir oranla ciddi bir sektör olarak ön plana çıkmaktadır.
 
TR41 Bölgesi sanayide özellikle tekstil ve hazır giyim, otomotiv, gıda, makine, elektrikli teçhizat ve seramik sektörleri ile ön plana çıkmaktadır. Ayrıca kimya, mobilya, madencilik ve metal sanayi gibi birçok sektörde de Türkiye’nin önemli imalatçıları bölgede mevcuttur. Dış Ticaret Müsteşarlığı öncülüğünde yapılan “Ulusal Kümelenme Politikasının Geliştirilmesi Projesi” kapsamında istihdama dayalı kümelenme analizleri bölge için benzer sektörleri ön plana çıkarmıştır. Bu kapsamda Eskişehir-Bilecik-Kütahya (EBK) Seramik İş Kümesi pilot kümeler içinde ilk tüzel kişiliğe sahip küme olmuştur. 
 
Bölgede toplam 22 Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır, yenilerinin yapılması düşünülmemektedir. Küçük sanayi siteleri bölgede yoğundur ve Türkiye geneline paralel olarak işletmelerin %99,7’sini KOBİ’ler oluşturmaktadır. Bursa Serbest Bölgesi de (BUSEB) 2011’de 1,6 milyar dolar ticaret hacmiyle bölgenin önemli ticaret ve sanayi merkezlerindendir. Sanayide ileri teknolojili ürünlerin üretimi Ar-Ge faaliyetlerine bağlıdır. Bölgede artan çalışmalara rağmen etkin bir üniversite-sanayi işbirliğine geçilememiş, Ar-Ge potansiyeli açığa çıkarılamamıştır.
 
TR41 Bölgesi dış ticaret fazlası ile ülke ekonomisine önemli katkıda bulunmaktadır. 2011 yılı ihracatı 12,5 milyar dolar, ithalatı ise 12,7 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Dış ticaretin tamamına yakını Bursa’dan yapılmaktadır. Bölgenin ihracatında sırasıyla Fransa, İtalya ve Almanya başı çekmektedir. Otomotiv, tekstil-hazır giyim, gıda, ana metal sanayi, çimento ve toprak ürünleri, kimya-plastik sektörü en önemli ihracat kalemlerindendir. İhracat ve istihdam açısından önem arz eden uluslararası doğrudan yatırımlarda özellikle Bursa iyi bir konumdadır, Bilecik ve Eskişehir de ciddi bir potansiyele sahiptir.
 
TR41 Bölgesi’nin yüzölçümü, Türkiye yüzölçümünün %3,7’sine karşılık geldiği gibi 2011 yılında ülkemizdeki tarım alanlarının %3,7’si de TR41 Bölgesi’ndedir. Tarım alanlarının %62’sini ekilen alanlarken, kalanını sebze bahçeleri, meyvelikler, zeytinlikler, yem bitkileri ve nadas alanları oluşturmaktadır TR41 Bölgesi şeker imalatında kullanılan bitkiler ve tahıl ürünleri, şeftali, armut, zeytin, siyah incir, kiraz ve özellikle tarımsal sanayiye girdi sağlayan domates gibi sebze-meyve üretiminde yoğunlaşmıştır. Siyah incir, şeftali, nar ve ahududu marka oluşturan ürünler olarak öne çıkmaktadır. 
 
Lojistik Kavşak Noktası
Bursa ili denizyolu ve karayolu taşımacılığında gelişmiş iken, Eskişehir ile Bilecik’te karayolu ve demiryolu taşımacılığından söz etmek mümkündür. Bölge lojistiğinde en önemli problem, üretim yerlerinden deniz, demiryolu ve havayolu terminallerine erişim zorluklarıdır. Bölge illerinden Bilecik ilinde  ülkemizde bulunan için TCDD (Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları) tarafından kurulmuş 16 lojistik merkezden biri olan Bilecik/Bozüyük lojistik merkezi mevcuttur. 2009-2010 yıllarında bölge demiryolu uzunluğunda ciddi bir artış yaşanmış, bölgede 2010 yılı itibariyle 572 km demiryolu bulunmaktadır.  Bölgede TCDD tarafından Eskişehir-Ankara arası YHT (Yüksek Hızlı Tren) seferleri düzenlenmekte, Bursa-Ankara ulaşımı için de tren-otobüs kombine yolcu taşımacılığı yürütülmektedir. YHT projesinin Bursa bağlantısının 45 km’lik Bilecik-Yenişehir ve 80 km’lik Yenişehir-Bursa olarak iki etapta çalışılması planlanmaktadır. Ayrıca, Bandırma-Bursa-Osmaneli demiryolu projesi bölge için önemli demiryolu projeleri arasındadır. Gebze Körfez geçişi, Bursa-İzmir otoyolu projesi lojistik sektörünü olumlu etkileyecek projelerdir. Bölge deniz taşımacılığı Bursa’daki Gemlik limanı üzerinden sağlanmaktadır. Ayrıca, Eskişehir’de Eskişehir Anadolu ve Bursa’da Bursa Yenişehir Havalimanı olmak üzere iki havalimanı bulunmaktadır. 
 
 
 
 
TR41 Bölgesi tarih ve kültür mirası ile birlikte doğal zenginlikleri açısından çeşitlilik göstermektedir. Bölge Osmanlı İmparatorluğu’nun kurulduğu yerdir. Frigya-Roma-Bizans kültür ve medeniyeti açısından da önemli arkeolojik kalıntılar bulunmaktadır. Bölgede kış, termal-sağlık, tarih-kültür, inanç, fuar-kongre, doğa, hava sporları, oto safari, av, kıyı turizmi imkanları vardır. Aynı zamanda yat turizmi, golf turizmi, spor, gastronomi, alışveriş, akarsu (rafting) turizmi için de potansiyel olup bunların değerlendirilmesi için çalışmalar yapılmaktadır. Turistlerin geceleme sürelerinin ülke ortalamasının altında kalması ve konaklama tesis doluluk oranlarının düşüklüğü verimlilik ve tanıtım gibi sorunların varlığını göstermektedir.
 
Bölgenin öncelikli çevre sorunu su kirliliği olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, atık hizmeti verilen nüfusun toplam nüfus içindeki oranına, kanalizasyon hizmeti verilen nüfusun belediye nüfusu içindeki oranı gibi çevresel göstergelere bakıldığında,  TR41 bölgesi oranı ülke ortalamasının üzerindedir. Çevreye ilişkin katı atık ayırma, geri dönüşüm ve sağlıklı çöp depolama tesis inşaatları önem kazanmaktadır. Jeotermal, rüzgar, güneş, hidroelektrik gibi yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı çevre kirliğini azaltmada ve elektrik üretimi doğalgaz bağımlılığını düşürmede önem kazanmaktadır. Bu kapsamda Eskişehir ilinde hidroelektrik potansiyelinin değerlendirilmesi amaçlı enerji sektörü yatırımları ön plandadır. Bölge tabii kaynaklar açısından da zengindir. Özellikle Bilecik’te mermer, Eskişehir’de Lületaşı ve bor, Bursa Uludağ’da volfram bölgenin öne çıkan yer altı zenginliklerindendir. Madenlerin işlenerek katma değer yaratılması, linyit sahalarının termik santrallerle yerinde değerlendirilmesi, bor gibi stratejik madenlerde alternatif ürün çalışmalarının yürütülmesi bu konudaki önceliklerdendir.